Ο Trump φέρεται να εξετάζει ακριβώς το ίδιο σχέδιο που είχε απορριφθεί πριν από σχεδόν μισό αιώνα ως υπερβολικά επικίνδυνο: την κατάληψη του νησιού Kharg, του σημαντικότερου πετρελαϊκού τερματικού σταθμού του Ιράν
Η ιστορία πολλές φορές επαναλαμβάνεται.
Το ερώτημα είναι αν οι ηγέτες επιλέγουν να διδαχθούν από αυτήν ή αν επιμένουν να επαναλαμβάνουν τα ίδια λάθη με ακόμη μεγαλύτερο κόστος.
Στην περίπτωση του Donald Trump, όλα δείχνουν ότι επιλέγει το δεύτερο.
Ενώ η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία των τελευταίων δεκαετιών, ο Trump φέρεται να εξετάζει ακριβώς το ίδιο σχέδιο που είχε απορριφθεί πριν από σχεδόν μισό αιώνα ως υπερβολικά επικίνδυνο: την κατάληψη του νησιού Kharg, του σημαντικότερου πετρελαϊκού τερματικού σταθμού του Ιράν.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια.
Αντίθετα, αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές προτάσεις που είχαν τεθεί στο τραπέζι κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Jimmy Carter, όταν η κρίση των Αμερικανών ομήρων στην Τεχεράνη είχε παραλύσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Ο Carter απέρριψε ως εξαιρετικά επικίνδυνο ακριβώς το ίδιο σχέδιο που εξετάζει σήμερα ο Trump
Το 1979, μετά την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη και την ομηρία δεκάδων Αμερικανών διπλωματών, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Zbigniew Brzezinski πίεζε τον Carter να προχωρήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση.
Μεταξύ των προτάσεων ήταν η κατάληψη του Kharg, καθώς σχεδόν όλες οι πετρελαϊκές εξαγωγές του Ιράν διέρχονταν από το συγκεκριμένο νησί.
Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: οικονομική ασφυξία, πολιτική αποσταθεροποίηση και τελικά αλλαγή καθεστώτος στην Ιράν.
Ο Carter, όμως, αρνήθηκε.
Η εκτίμησή του ήταν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα: αντί να αποδυναμώσει την ηγεσία της Ιράν, θα συσπείρωνε τον ιρανικό λαό γύρω από αυτήν και θα οδηγούσε σε έναν ευρύτερο πόλεμο.
Συν τοις άλλοις πίστευε πως μία τέτοια επιχείρηση θα κατέληγε σε ένα πραγματικό σφαγείο για τον στρατό των ΗΠΑ.
Η ιστορία δικαίωσε σε μεγάλο βαθμό αυτή την εκτίμηση.
Ο Trump δείχνει να αγνοεί κάθε ιστορικό προηγούμενο
Σήμερα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο Trump εμφανίζεται να επαναφέρει στο τραπέζι ακριβώς το ίδιο σχέδιο.
Η διαφορά είναι ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι ακόμη πιο επικίνδυνο.
Η Ιράν διαθέτει πλέον ένα εκτεταμένο δίκτυο πυραύλων, drones, ναυτικών δυνατοτήτων και περιφερειακών συμμάχων, ενώ οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Παρ' όλα αυτά, ο Trump συνεχίζει να χρησιμοποιεί επιθετική ρητορική, έχοντας ήδη απειλήσει επανειλημμένα με επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων κρίσιμων υποδομών του Ιράν.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός προέδρου που αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική ως παιχνίδι πίεσης, χωρίς να υπολογίζει ότι απέναντί του βρίσκεται ένα κράτος που έχει αποδείξει διαχρονικά ότι αντέχει την εξωτερική πίεση.
Οι στρατιωτικοί προειδοποιούν
Ακόμη και αναλυτές που θεωρούν δεδομένη τη στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών προειδοποιούν ότι η κατάληψη του Kharg θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εφιάλτη.
Το νησί βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Ιράν, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε αμερικανική δύναμη θα βρίσκεται διαρκώς εντός εμβέλειας ιρανικών πυραύλων και drones.
Η επιχείρηση ίσως είναι στρατιωτικά εφικτή.
Η διατήρησή της, όμως, θα απαιτούσε συνεχή προστασία, τεράστιες δυνάμεις και πιθανότατα θα οδηγούσε σε τρομερές ανθρώπινες απώλειες.
Πρώην αξιωματούχοι του αμερικανικού στρατού επισημαίνουν ότι μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να μετατρέψει το νησί σε «μηχανή παραγωγής απωλειών» για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Το διαχρονικό λάθος της Ουάσιγκτον
Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν το ίδιο στρατηγικό λάθος εδώ και δεκαετίες.
Όπως επισημαίνουν ιστορικοί και ειδικοί στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, ούτε η κυβέρνηση Carter ούτε οι μεταγενέστερες κυβερνήσεις κατανόησαν πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία του Ιράν.
Η λογική ότι η στρατιωτική πίεση θα οδηγήσει σε πολιτική υποχώρηση έχει διαψευστεί πολλές φορές.
Αντί να κάμπτει την αντίσταση του Ιράν, συχνά την ενισχύει.
Ο Carter έχασε πολιτικά, αλλά απέφυγε τον πόλεμο
Ο Jimmy Carter πλήρωσε βαρύ πολιτικό τίμημα.
Η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης Eagle Claw κατέστρεψε ουσιαστικά τις πιθανότητές του για επανεκλογή και η κρίση των ομήρων σημάδεψε ολόκληρη την προεδρία του.
Ωστόσο, μέχρι το τέλος της θητείας του απέφυγε να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με την Ιράν.
Τελικά, οι τελευταίοι όμηροι απελευθερώθηκαν μέσω διαπραγματεύσεων και με τη διαμεσολάβηση της Αλγερίας, όχι μέσω στρατιωτικής εισβολής.
Ο Trump επενδύει στην επίδειξη ισχύος
Αντίθετα, ο Trump και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth προβάλλουν διαρκώς την εικόνα της στρατιωτικής αποφασιστικότητας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επίδειξη δύναμης αρκεί για να επιβληθούν οι αμερικανικοί στόχοι.
Πρόκειται για μια αντίληψη που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν επικίνδυνα απλουστευτική.
Η γεωγραφία, η στρατηγική πραγματικότητα και η πολιτική κουλτούρα του Ιράν δεν αλλάζουν επειδή ένας Αμερικανός πρόεδρος υιοθετεί πιο επιθετική ρητορική.
Αντίθετα, μια τέτοια προσέγγιση αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών που μπορούν να οδηγήσουν σε γενικευμένη σύγκρουση.
Ένα ιστορικό μάθημα που δεν πρέπει να αγνοηθεί
Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι ο άνθρωπος που συχνά κατηγορήθηκε για αδυναμία, ο Jimmy Carter, αποδείχθηκε πιθανότατα πιο προσεκτικός απέναντι στον κίνδυνο ενός πολέμου από έναν πρόεδρο που οικοδομεί την πολιτική του εικόνα πάνω στην επίδειξη ισχύος.
Η ιστορία δείχνει ότι η αυτοσυγκράτηση δεν αποτελεί πάντα ένδειξη αδυναμίας.
Αντίθετα, μπορεί να είναι η δυσκολότερη αλλά και η σοφότερη επιλογή.
Αν ο Trump επιλέξει τελικά να μετατρέψει το Kharg σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης, δεν θα αψηφήσει μόνο τις προειδοποιήσεις των ειδικών.
Θα αγνοήσει και ένα ιστορικό μάθημα που κόστισε ακριβά στις Ηνωμένες Πολιτείες και απέδειξε ότι η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί για να λυθούν σύνθετες γεωπολιτικές κρίσεις.
www.bankingnews.gr
Το ερώτημα είναι αν οι ηγέτες επιλέγουν να διδαχθούν από αυτήν ή αν επιμένουν να επαναλαμβάνουν τα ίδια λάθη με ακόμη μεγαλύτερο κόστος.
Στην περίπτωση του Donald Trump, όλα δείχνουν ότι επιλέγει το δεύτερο.
Ενώ η ένταση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία των τελευταίων δεκαετιών, ο Trump φέρεται να εξετάζει ακριβώς το ίδιο σχέδιο που είχε απορριφθεί πριν από σχεδόν μισό αιώνα ως υπερβολικά επικίνδυνο: την κατάληψη του νησιού Kharg, του σημαντικότερου πετρελαϊκού τερματικού σταθμού του Ιράν.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια.
Αντίθετα, αποτελεί μια από τις πιο σκοτεινές προτάσεις που είχαν τεθεί στο τραπέζι κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Jimmy Carter, όταν η κρίση των Αμερικανών ομήρων στην Τεχεράνη είχε παραλύσει την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Ο Carter απέρριψε ως εξαιρετικά επικίνδυνο ακριβώς το ίδιο σχέδιο που εξετάζει σήμερα ο Trump
Το 1979, μετά την κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη και την ομηρία δεκάδων Αμερικανών διπλωματών, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Zbigniew Brzezinski πίεζε τον Carter να προχωρήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση.
Μεταξύ των προτάσεων ήταν η κατάληψη του Kharg, καθώς σχεδόν όλες οι πετρελαϊκές εξαγωγές του Ιράν διέρχονταν από το συγκεκριμένο νησί.
Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: οικονομική ασφυξία, πολιτική αποσταθεροποίηση και τελικά αλλαγή καθεστώτος στην Ιράν.
Ο Carter, όμως, αρνήθηκε.
Η εκτίμησή του ήταν ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα: αντί να αποδυναμώσει την ηγεσία της Ιράν, θα συσπείρωνε τον ιρανικό λαό γύρω από αυτήν και θα οδηγούσε σε έναν ευρύτερο πόλεμο.
Συν τοις άλλοις πίστευε πως μία τέτοια επιχείρηση θα κατέληγε σε ένα πραγματικό σφαγείο για τον στρατό των ΗΠΑ.
Η ιστορία δικαίωσε σε μεγάλο βαθμό αυτή την εκτίμηση.
Ο Trump δείχνει να αγνοεί κάθε ιστορικό προηγούμενο
Σήμερα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, ο Trump εμφανίζεται να επαναφέρει στο τραπέζι ακριβώς το ίδιο σχέδιο.
Η διαφορά είναι ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι ακόμη πιο επικίνδυνο.
Η Ιράν διαθέτει πλέον ένα εκτεταμένο δίκτυο πυραύλων, drones, ναυτικών δυνατοτήτων και περιφερειακών συμμάχων, ενώ οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Παρ' όλα αυτά, ο Trump συνεχίζει να χρησιμοποιεί επιθετική ρητορική, έχοντας ήδη απειλήσει επανειλημμένα με επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων κρίσιμων υποδομών του Ιράν.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη ενός προέδρου που αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική ως παιχνίδι πίεσης, χωρίς να υπολογίζει ότι απέναντί του βρίσκεται ένα κράτος που έχει αποδείξει διαχρονικά ότι αντέχει την εξωτερική πίεση.
Οι στρατιωτικοί προειδοποιούν
Ακόμη και αναλυτές που θεωρούν δεδομένη τη στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών προειδοποιούν ότι η κατάληψη του Kharg θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εφιάλτη.
Το νησί βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Ιράν, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε αμερικανική δύναμη θα βρίσκεται διαρκώς εντός εμβέλειας ιρανικών πυραύλων και drones.
Η επιχείρηση ίσως είναι στρατιωτικά εφικτή.
Η διατήρησή της, όμως, θα απαιτούσε συνεχή προστασία, τεράστιες δυνάμεις και πιθανότατα θα οδηγούσε σε τρομερές ανθρώπινες απώλειες.
Πρώην αξιωματούχοι του αμερικανικού στρατού επισημαίνουν ότι μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να μετατρέψει το νησί σε «μηχανή παραγωγής απωλειών» για τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
Το διαχρονικό λάθος της Ουάσιγκτον
Ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να επαναλαμβάνουν το ίδιο στρατηγικό λάθος εδώ και δεκαετίες.
Όπως επισημαίνουν ιστορικοί και ειδικοί στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, ούτε η κυβέρνηση Carter ούτε οι μεταγενέστερες κυβερνήσεις κατανόησαν πραγματικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική και θρησκευτική ηγεσία του Ιράν.
Η λογική ότι η στρατιωτική πίεση θα οδηγήσει σε πολιτική υποχώρηση έχει διαψευστεί πολλές φορές.
Αντί να κάμπτει την αντίσταση του Ιράν, συχνά την ενισχύει.
Ο Carter έχασε πολιτικά, αλλά απέφυγε τον πόλεμο
Ο Jimmy Carter πλήρωσε βαρύ πολιτικό τίμημα.
Η αποτυχημένη επιχείρηση διάσωσης Eagle Claw κατέστρεψε ουσιαστικά τις πιθανότητές του για επανεκλογή και η κρίση των ομήρων σημάδεψε ολόκληρη την προεδρία του.
Ωστόσο, μέχρι το τέλος της θητείας του απέφυγε να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με την Ιράν.
Τελικά, οι τελευταίοι όμηροι απελευθερώθηκαν μέσω διαπραγματεύσεων και με τη διαμεσολάβηση της Αλγερίας, όχι μέσω στρατιωτικής εισβολής.
Ο Trump επενδύει στην επίδειξη ισχύος
Αντίθετα, ο Trump και ο υπουργός Άμυνας Pete Hegseth προβάλλουν διαρκώς την εικόνα της στρατιωτικής αποφασιστικότητας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η επίδειξη δύναμης αρκεί για να επιβληθούν οι αμερικανικοί στόχοι.
Πρόκειται για μια αντίληψη που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν επικίνδυνα απλουστευτική.
Η γεωγραφία, η στρατηγική πραγματικότητα και η πολιτική κουλτούρα του Ιράν δεν αλλάζουν επειδή ένας Αμερικανός πρόεδρος υιοθετεί πιο επιθετική ρητορική.
Αντίθετα, μια τέτοια προσέγγιση αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών που μπορούν να οδηγήσουν σε γενικευμένη σύγκρουση.
Ένα ιστορικό μάθημα που δεν πρέπει να αγνοηθεί
Η μεγαλύτερη ειρωνεία είναι ότι ο άνθρωπος που συχνά κατηγορήθηκε για αδυναμία, ο Jimmy Carter, αποδείχθηκε πιθανότατα πιο προσεκτικός απέναντι στον κίνδυνο ενός πολέμου από έναν πρόεδρο που οικοδομεί την πολιτική του εικόνα πάνω στην επίδειξη ισχύος.
Η ιστορία δείχνει ότι η αυτοσυγκράτηση δεν αποτελεί πάντα ένδειξη αδυναμίας.
Αντίθετα, μπορεί να είναι η δυσκολότερη αλλά και η σοφότερη επιλογή.
Αν ο Trump επιλέξει τελικά να μετατρέψει το Kharg σε πεδίο στρατιωτικής αντιπαράθεσης, δεν θα αψηφήσει μόνο τις προειδοποιήσεις των ειδικών.
Θα αγνοήσει και ένα ιστορικό μάθημα που κόστισε ακριβά στις Ηνωμένες Πολιτείες και απέδειξε ότι η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί για να λυθούν σύνθετες γεωπολιτικές κρίσεις.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών